Pozwól pracownikom plotkować – organizacja to opowieść  

„Organizacja to opowieść” dr. B. Bracha i dr. hab. J. Wasilewskiego to pozycja o tym, jak korzystać z historii opowiadanych w Twojej firmie. Wykorzystaj je, tak by działała efektywniej, a pracownicy czuli się w niej docenieni, spełnieni i potrzebni.  

Jeżeli myślisz, że ta książka to kolejny poradnik o storytellingu lub sztuce wygłaszania porywających przemówień, mylisz się. To książka o snuciu historii, które budują kulturę organizacyjną firmy. Przekazują zasady, cele i priorytety przedsiębiorstwa. Dzięki nim pracownicy zaspokajają potrzeby integracji i tożsamości. Opowieści nadają sens działaniom firmy, uzasadniają zmiany, wzmacniają relacje pomiędzy pracownikami oraz pracownikiem a pracodawcą, ułatwiają poznanie reguł, przekazywanie wiedzy, a także podejmowanie decyzji. Są kluczowe dla kultury organizacyjnej w przedsiębiorstwie. 

Pozwól pracownikom plotkować 

Skoro opowieści snute w firmie mogą przynieść wymierne korzyści, stwórz pracownikom okazje do dzielenia się historiami. 

• W zależności od potrzeb wytypuj ludzi, których historie chcesz poznać. Weź pod uwagę wiek, płeć, stanowisko, staż pracy, stan rodzinny itp. 
• Zachęcaj do mówienia, nie pytaj o poglądy i oceny. „Czy pamiętasz moment, gdy postanowiłeś założyć firmę?” sprawdzi się lepiej od „Kiedy założyłeś firmę?”. Przy tym drugim pytaniu zamiast opowieści dostaniesz suchą informację, na której niewiele zbudujesz. 
• Zadbaj, by rozmówca czuł się bezpiecznie i swobodnie, a gdy zacznie opowiadać, słuchaj uważnie i nie kryj emocji. Nie przerywaj, daj wybrzmieć pauzom i nie przejmuj narracji. 
• Jeżeli historia utknie, sięgnij po pytania pogłębiające, które zachęcą do rozbudowania, uzupełnienia opowieści o szczegóły, emocje towarzyszące opisywanej sytuacji lub wnioski z niej wyciągnięte. 
• Zadaj pytanie graniczne np. o to, czego najbardziej brakowałoby rozmówcy, gdyby firma została nagle zamknięta (tzw. test nekrologu). 
• Umieść we wspólnej przestrzeni artefakty, które zachęcą do dzielenia się historiami. Np. w głównej siedzibie Warty wisi na ścianie zderzak Ferrari Monza, najdroższy w ich historii likwidacji szkód. 

Jak opowiedzieć firmę? 

Pracownicy opowiedzą Ci wiele historii. Jeżeli zechcesz się nimi posłużyć, wyszukaj te, które – jak dobry scenariusz filmowy – łączą w sobie: 

• istotny przekaz – normy i wartości, które liczą się w praktyce, a nie tylko w teorii; 
• konflikt budujący napięcie – wyzwania, z którymi mierzą się na co dzień pracownicy; 
• bohaterów, z którymi można się utożsamić; 
• fabułę z zaskakującym rozwojem akcji. 

Autorzy książki omawiają te elementy na podstawie przykładów z życia wziętych. Niestety nie mam tu miejsca, by je przytoczyć. Ograniczę się więc do jednego (i to w dużym skrócie): 

IBM, lata pięćdziesiąte XX wieku. Wejścia do firmy pilnuje Lucilla – młoda drobna dziewczyna, która robi to w zastępstwie swego męża. Jej zadaniem jest sprawdzenie, czy osoby wchodzące do określonej strefy mają przepustki. 

Do budynku wchodzi, wraz ze świtą, CEO firmy – elegancki Thomas Watson Junior. Ma przy sobie przepustkę upoważniającą go do poruszania się po ogólnodostępnej części budynku, jednak chce wejść do strefy z ograniczonym dostępem. 

Zdenerwowana Lucilla w za dużym uniformie, drżącym głosem, z trudem wydusza z siebie zdanie: „Przepraszam, ale nie może pan wejść do tej strefy. Nie ma pan wymaganej przepustki”. 

Świta Watsona oniemiała. Ktoś syknął: „Czy ty w ogóle wiesz, do kogo się zwracasz?” i wtedy CEO IBM uciszył go gestem ręki, a innego pracownika z grupy poprosił, by ten przyniósł mu z gabinetu właściwą przepustkę. 

W przykładzie tym bez trudu odnajdujemy wszystkie elementy nośnej historii. Nie dziwi więc, że podobno do dziś jest opowiadana i nadal wpływa na kulturę organizacyjną firmy. 

Aby historie były wiarygodne i miały moc, muszą roznosić się naturalnie. Nie wchodź w rolę wykładowcy lub marketingowca. Nie próbuj z opowiadania historii uczynić narzędzia do realizacji określonej strategii. Bazuj tylko na prawdziwych opowieściach. Nie szukaj opinii wygłaszanych w celach promocyjnych. Jako właściciel czy menadżer firmy więcej rób, niż mów, bo przykład działa lepiej niż najciekawsze przemówienie. 

Jak opowiedzieć firmę po transformacji? 

Zmiana nie oznacza całkowitego zerwania z przeszłością. Snując historie o firmie, pamiętaj o jej początkach. Nawet gdy przedsiębiorstwo przechodzi duże zmiany, nowe historie uzupełniaj starymi, tak by zapewnić poczucie ciągłości. 

Gdy szukasz opowieści ponadczasowych, skup się np. na tych, które pokazują jak założyciel firmy zrobił coś dla innych. Sięgnij po historie, które niosą ze sobą powszechnie akceptowane przesłanie moralne. 

Połączenie starego z nowym to nie wszystko. Zadbaj, by w historiach widoczny był cel prospołeczny firmy. Dzięki niemu Twój pracownik poczuje, że to, co robi, ma głębszy sens i przynosi coś więcej niż pieniądze. Zyska większą motywację do działania i podejmowania wysiłku nawet wykraczającego poza obowiązki. 

Czy historie mówią to, co chcesz przekazać? 

By w pełni wykorzystać potencjał opowieści, sprawdź, jak ze sobą rezonują. Odkryj relacje między nimi i przekonaj się, jaki obraz stworzą, gdy zbierzesz je razem. 

Zadanie to będzie łatwiejsze, jeżeli sięgniesz po tzw. matrycę narracyjną. Dzięki niej dostrzeżesz wzór. Sprawdzisz, czy wartości, które chcesz promować, pracownicy realizują jak własne, czy raczej traktują je jak niezobowiązujące hasła, które nie znajdują potwierdzenia w funkcjonowaniu firmy. 

Matryca pozwoli Ci poznać, jakie jest doświadczenie pracy w Twojej firmie. Dowiesz się, czy pracownicy wyciągają z historii informacje o tym, co jest ważne dla przedsiębiorstwa, jaki cel ma ich praca i jak powinni postępować. Jeżeli te informacje będą spójne z tym, co mówisz, Twoja firma ma szansę działać efektywniej. 

Korzyści z lektury 

Autorzy bardzo dokładnie opisali rolę opowieści wzmacniających kulturę organizacyjną. Podali ciekawe przykłady ich wykorzystania w takich przedsiębiorstwach jak IBM, Ziaja, Carlsberg, x-kom, Nordstrom, Warta. Nie zapomnieli o wskazówkach, a nawet gotowcach. W książce są wykresy, tabele i ćwiczenia do wykonania. 

W zasadzie każdemu rozdziałowi można by poświęcić jeden wpis. Czuć, że obaj panowie doskonale wiedzą, o czym piszą, i że teorie wspierają doświadczeniem. Pomimo gęstości merytorycznej książka nie przypomina typowego poradnika (maleńki minus za to, że ze ściany tekstu trudno na szybko wyłuskać informacje). Bardziej kojarzy się z pracą naukową, tyle że napisaną przyjemnym językiem. 

Lekturę gorąco polecam. Czytania w pośpiechu – nie. 

Organizacja to opowieść. Słuchaj, opowiadaj i dziel się historiami, które wzmocnią kulturę organizacyjną Twojej firmy 

Autorzy: dr Bartłomiej Brach, dr hab. Jacek Wasilewski 

Wydawnictwo: Newsline 

Pozostałe recenzje: Recenzje – Contelia.com I Content Marketing dla B2B